De kist van de paus
Mijn ooms en tante zaten tijdens corona alleen in het verzorgingshuis. Ik wilde ze verrassen, en ik haalde de nichtjes erbij zodat ze elkaar konden helpen. Het werd een zoektocht van twee weken, dwars door ons dorp en onze familiegeschiedenis. Zo ging het, stap voor stap.
- voor 3 ouderen en 14 nichtjes
- ongeveer twee weken
- online en in het echt
Een verhaal dat half waar is
Elke beleving begint bij een verhaal. Ik ging googelen op onze familie en vond een echt stukje geschiedenis. In 1953 ging de pastoor van ons dorp naar Rome, op bezoek bij de paus. Als cadeau nam hij een Hollandse kaas mee. En mijn opa, die aannemer was, maakte daar een prachtige kist voor, van binnen gevoerd met witte zijde.
Tot zover is het allemaal waar. Daarna verzon ik er één zin bij: bij de douane in Italië werd de kist in beslag genomen, en hij is nooit meer teruggevonden.
Daar maakte ik een nepkrantenartikel van, alsof het uit de plaatselijke krant van toen kwam. Samen met een brief uit Rome ging dat met de post naar mijn ooms en tante.
Rome, 5 mei
Mijn opa werkte bij de douane in Italië. Hij nam de kist stiekem mee naar huis en verkocht de kaas op de markt, aan een man die betaalde met zes zakjes bijzondere munten: munten van wijsheid en geluk.
Toch voelde hij zich schuldig. Help je mij de munten te vinden? Dan vinden jullie de kist terug. Los de woordzoeker op en kraak de code.
Saggezza Fortuna
Een kistje aan de deur
De woordzoeker zat vol namen uit de familie. De letters die overbleven, vormden de code 753. Maar wat doe je met een code?
Ondertussen hing er bij mijn ooms en tante een kistje aan de deur, met een cijferslot erop. Een vriendin hing het daar voor mij. In het kistje: tien euro, een foto van opa en oma en een briefje in geheimtaal.
Saggezza Fortuna betekent trouwens wijsheid en geluk. Daar zit de hele boodschap al in.
Filmpjes van vroeger, met letters erin
De nichtjes kregen via WhatsApp een filmpje van vroeger. Er flitsten letters in beeld. Ik verdeelde ze in drie groepen en elke groep kreeg een ander stuk van de zin. Pas samen lazen ze: de kist is ergens opgedoken en jullie hulp is nodig. Wil je helpen? Stuur dan "Ja, ik help".
Wie ja zei, kwam in de appgroep Hulptroepen. Dat moment om zelf te kiezen of je meedoet, maakt het spannend. Je stapt echt het verhaal in.
Wat ik leerde: ik stuurde het filmpje vanaf een onbekend nummer, en bijna iedereen verwijderde het meteen, want ze dachten dat het spam was. Laat eerst iets aankondigen, bijvoorbeeld in een brief, zodat mensen weten dat er een bericht komt.
Geheimtaal en een terrasje
Het briefje uit het kistje was in geheimtaal. Met een sleutel (A is dit teken, B is dat teken) kwam er een opdracht uit: ga met twee of drie nichtjes naar een café in het dorp en geef het geld aan de bediening.
Drie groepen, drie cafés, op vrijdag, zaterdag en zondag. De bediening wist ervan en gaf ze koffie met gebak en een envelop. Eén groep dacht dat alles betaald was en bestelde vrolijk een hele lunch. Dat was lachen.
Munten van wijsheid en geluk
In de envelop zat een brief, een rood zakje met munten en een bosje ijslollystokjes met letters. Op de brief stond: jullie hebben elkaar nodig om de plekken in het dorp te ontdekken. En: vertel elkaar een wijze les die je van opa hebt geleerd, en app die naar mij.
Elke groep maakte van de stokjes één raadselzin. Samen wezen de drie zinnen naar drie plekken in het dorp, elk met een eigen kleur.
- Rood Een hand reikt uit, een teken van vrede. Laten we herdenken.
- Blauw Zelfs de neanderthaler verenigde zich hier.
- Groen Bommen gaan recht op hun doel af, maar in deze niet.
Drie plekken, drie zakjes munten
De nichtjes gingen googelen, belden hun moeders en stuurden foto's in de app. Het herdenkingsteken en het beeld met de oermensen vonden ze snel. De kanonnen waren lastiger.
Mijn zus zat in het complot. Zodra een plek geraden was, legde zij daar een zakje munten neer. In elk zakje zat een briefje: breng deze munten zo snel mogelijk naar je tante of oom. Zo kwamen de nichtjes vanzelf op bezoek.
Een puzzel die alleen de ouderen kunnen oplossen
Bij de munten kregen mijn ooms en tante een kruiswoordpuzzel over vroeger. Over de bijnamen die mensen in het dorp hadden, hun favoriete kaartspel en hoe het dorp heet met carnaval. Dingen die alleen zij nog weten.
Een tweede brief leek leeg, maar met een lichtpen verscheen de tekst: onzichtbare inkt. Daarvoor riepen ze de hulptroepen in, want de nichtjes wisten wel hoe dat werkte.
De laatste opdracht: geef ieder kleinkind een munt met een wijze les erbij. Zijn er tien wijze lessen binnen, dan vinden jullie de kist terug. Daar kwamen mooie gesprekken van. "Opa deed het altijd zo." Dat is wat ik wilde: niet alleen een spel, maar ook iets dat je doorgeeft.
De kist is terug
Voor de finale kwam er nog een online legpuzzel: zorg dat je zaterdag om drie uur paraat staat. En een kistje met slot en morsecode.
Toen stond hij er: de kist. Wit geschilderd, met een oude familiefoto in het deksel en gevuld met hapjes en drankjes. We sloten af met een borrel.
Onderweg noemden de nichtjes het al een soort reünie. Sommigen hadden elkaar in jaren niet gezien.
Zo ontstond Geef een beleving
Toen ik dit aan een groepje mensen liet zien, zochten we samen naar een naam. Het werd VIBE: Verbinding, Interactief, Beleving en Expeditie. Want dat is het. Een spel, een beleving en iets dat betekenis heeft.
Wat ik je meegeef als je er zelf een maakt:
- Begin bij een verhaal. Een naam, een dorp of een oud familieverhaal is genoeg.
- Laat mensen zelf kiezen om mee te doen. Dat "ja, ik help" maakt het spannend.
- Kondig een onbekend nummer eerst aan, anders wordt je bericht spam.
- Houd het simpel voor wie ouder is, en laat de anderen helpen.
- Maak het niet te lang. Twee weken was mooi, langer wordt taai.
- Geef iets door. Een munt, een wijze les, een herinnering.